The Khami Ruins

Ruiny Khami leżą na zachód od Bulawayo i były kiedyś stolicą jednego z wielkich przedkolonialnych stanów Shona

Podczas gdy większość ludzi zna Wodospady Wiktorii, Park Narodowy Mana Pools, Wielkie Zimbabwe i Matobo Hills, bardzo mało osób pamięta o innym międzynarodowo uznawanym miejscu dziedzictwa. Ruiny Khami znajdują się tuż na zachód od Bulawayo i były kiedyś stolicą jednego z wielkich przedkolonialnych stanów Shona.

35-hektarowa posiadłość obejmuje rozległy zespół kamiennych miejsc wzdłuż brzegów rzeki Khami, tuż na zachód od współczesnego miasta Bulawayo. Mimo że być może nie jest tak imponująca jak olbrzymie szare struktury kamienne Wielkiego Zimbabwe (jego bardziej znanego poprzednika), Khami jest bardziej malownicza i zasługuje na odwiedzenie.

Jej początki sięgają XV wieku, kiedy nastąpił upadek Państwa Wielkiego Zimbabwe. W miarę jak dawne państwo zaczynało słabnąć, nowe przywództwo pojawiło się w zachodnim Zimbabwe, odbierając polityczny i handlowy wpływ swojego poprzednika. Khami było stolicą, sercem Państwa Butua przez blisko 200 lat. Jego elita, zdominowana przez dynastię Chibundule, której przywódca był znany jako Mambo, kontrolowała bogate pastwiska oraz kopalnie złota, miedzi i soli w Matabelelandzie i sąsiadującym Botswanie.

Ok. 1644 roku spór rodzinny doprowadził do walki o tron i wybuchu wyniszczającej wojny domowej. Legitymacyjny Mambo został obalony, a detronizowany wódz stawiał opór z pomocą portugalskiego właściciela ziemskiego / najemnika z Mozambiku. Khami zostało zaatakowane i niektóre części zdają się być spalone. Władza polityczna przeszła teraz na północny wschód, gdzie ostatecznie założono Państwo Rozwi, a Khami stało się prowincjonalnym zakątkiem.

Ale dosyć historii, co można tu zobaczyć? Jedną z głównych cech odróżniających Państwo Butua od swojego poprzednika w Wielkim Zimbabwe jest większe preferowanie tarasowego muru. Jest niewiele wolnostojących murów. Te tarasy, wiele z nich bogato ozdobionych, tworzą stopniowe platformy, na których rządząca elita prowadziła swoje życie. Ich rzeczywiste domy zostały zbudowane z gliny, kijów i strzechy.

Te kamienne mury zostały zbudowane bez cementu ani innego materiału spajającego; to dokładne ustawienie i siła grawitacji utrzymują je razem. Bloki były pozyskiwane lokalnie; naturalne granitowe płytki pogodowe były odklejane z pobliskich skalnych wystąpień. Proces łuszczenia skóry był przyśpieszony przez wykorzystanie ognia do podgrzania skały, po czym bardzo szybkim schłodzeniu jej wodą.

Ruiny składają się z kilku komponentów, a konieczne jest spacerowanie. Kilka wyznaczonych ścieżek ułatwia to zadanie, ale niestety jest niewielu drogowskazów, więc może być konieczne zabranie przewodnika. Mam nadzieję, że sytuacja ta wkrótce się zmieni. Napisano krótki przewodnik, który można zakupić w recepcji.

Podczas gdy kamienne mury są głównym powodem odwiedzenia tego miejsca, warto pamiętać, że większość osadnictwa została zbudowana z gliny i strzechy. Setki domowych zespołów wypełniały otwartą dolinę, w której obecnie znajduje się muzeum miejskie. Były to domy dla większości z 7000 mieszkańców osady. Byli to rzemieślnicy, specjaliści od rytuałów i żołnierze, którzy pracowali dla rządzącej elity. Po zniszczeniu pozostałości ich domów teraz znajdują się pod ziemią i stanowią zainteresowanie tylko dla archeologów.

To tarasowa elita miasta przyciąga odwiedzających. Te kamienne platformy mogą być współczesne, wszystkie części funkcjonującej osady, ale niektóre mogą być nieco późniejsze, odzwierciedlając późniejsze ponowne wykorzystanie miejsca do działań politycznych i religijnych.

Największa z kamieni platform składa się z trzech poziomów zbudowanych wzdłuż brzegów rzeki Khami. Było to prawdopodobnie miejsce zamieszkania króla i wybranych członków królewskiego orszaku. Imponująca ozdobiona fasada oznaczała główne wejście, a zatopiona droga dawała dostęp na szczyt. Na podstawie starych fotografii i wyników niedawnych wykopalisk część tych tarasów została niedawno odnowiona. Prawdopodobne jest, że Mambo mieszkał w jednym z glinianych budynków na wzgórzu. Inne byłyby przestrzeniami domowymi, domami dla niektórych jego żon, obszarami spotkań i przestrzeniami rytualnymi.

Przylegająca Cross Platform była prawdopodobnie rezydencją ważnej postaci w rządzącej elicie; bliskim doradcą, jeśli nie także krewnym Mambo. Dopiero po zaprzestaniu zamieszkania na platformie tajemniczy krzyż dominikański został ułożony z luźnych bloków granitowych. Jego pochodzenie jest niejasne. Może to być symbol zwycięstwa, oznaczający obecność portugalskich najemników podczas złupienia miasta w 1644 roku. Niezależnie od prawdy, krzyż jest szeroko szanowany, miejscem duchowym, gdzie niektórzy odwiedzający wspominają swoich przodków i składają ofiary.

Platforma Północna została poważnie przegrzebana przez wczesnych Białych Osadników z Bulawayo. Szukali złota. Przetwarzanie tego żółtego metalu wydaje się być specjalistycznym rzemiosłem tych, którzy tutaj mieszkali.

Dla większości odwiedzających z ograniczonym czasem spędzonym w tym królewskim centrum, to prawdopodobnie wszystko, co zobaczą. Daje to dobry obraz miejsca, ale jest kilka innych kamieni platformowych dalej. Jeśli masz czas, przejdź się ścieżką od muzeum miejskiego wzdłuż brzegów rzeki Khami. Gęsta roślinność rzeczna zapewnia tylko cień w upalne dni i jest doskonała do obserwacji ptaków.

Tama Khami została zbudowana w 1928 roku jako źródło wody dla rosnącego miasta Bulawayo. Obecnie jest zdezaktywowana, ponieważ woda jest niestety zanieczyszczona przez odpady z góry. Kiedyś była to popularna atrakcja wędkarska i żeglarska. Może kiedyś, gdy ktoś weźmie odpowiedzialność, ten bałagan środowiskowy zostanie posprzątany, a rekreacja może wrócić. Jeśli nie przeszkadza ci zielona maź i zapach, jest doskonała do obserwacji różnych ptaków wodnych.

Na południe od posiadłości znajduje się Platforma Skalna. Jest to największa z kamieni platformowych w Khami. Zbudowana na niskim grzbiecie, teraz otoczona z trzech stron przez wodę w wyniku budowy tamy Khami. Jej zachodni mur jest szczególnie imponujący. Co do jej pierwotnej funkcji, nadal jest niejasne. Jest niewiele depozytów archeologicznych, co skłania niektórych archeologów do spekulacji, że była związana z rytuałami i/lub świętowaniem społeczności. Naturalny gong skalny, kawałek skały, który przy uderzeniu brzmi jak dzwon, może kiedyś był związany z Platformą Skalną, wzywając ludzi do zebrania się?

Sąsiednia Platforma Przejścia pośród drzew jest jednym z najładniejszych miejsc na stronie.  Wąski centralny przejazd prowadzi do owalnej podwyższonej powierzchni. Jej wejście oznaczone jest kilkoma liniami ciemniejszych kamieni. Obecność kilku podłóg domowych z gliny i resztki składów żywności z gliny sugerują, że była przeznaczona do użytku mieszkalnego. Była zajmowana przez jednego z oficjeli elity Państwa Butua, chociaż niektórzy naukowcy sugerują, że była to późniejsza okupacja podlegająca stolicy Rozwi w Dhlo Dhlo koło Gweru.

Pierwszą z ruiny platform spotkanych przez przybywających odwiedzających jest Platforma Monolitowa.  Ma solidnie zbudowany mur oporowy i ślady kilku domów na jej powierzchni. Była to prawdopodobnie kompleks mieszkalny dla członka elity Chibundule. Duży, stojący na wysokości naturalny głaz dominuje nad miejscem.

Niewielkie muzeum miejskie w centrum miejsca jest obecnie odnawiane. Po zakończeniu dostarczy przydatnych informacji na temat okolicy i samego miejsca. Tutaj odwiedzający są witani, a opłata wstępna jest płatna.

 

Zapytaj o przewodników od Muzeum Historii Naturalnej Zimbabwe. naturalhistorymuseumzimbabwe.com

Zapytaj o przewodników w  Bulawayo Publicity Association www.bulawayopublicity.com

Autorstwo: Rob Burrett